آزمايش هورمون گنادوتروپين جفتی ( HCG )

آزمايش هورمون گنادوتروپين جفتی ( HCG ) ، آزمايشي است که ميزان هورمون گونادوتروپين جفتي را در خون و يا ادرار اندازه گيري مي کند. بعضي از آزمايشات HCG  ، ميزان دقيق هورمون را اندازه گيري مي کند و بعضي ديگر از آزمايشات فقط وجود هورمون را بررسي مي کند. hCG  توسط جفت در موقع بارداری ساخته مي شود . آزمايش هورمون گنادوتروپين جفتي ( HCG ) مي تواند براي مشخص کردن بارداري و يا به عنوان بخشي از آزمايشات غربالگري نقايص هنگام تولد استفاده شود.

هورمون گنادوتروپين جفتي ( HCG ) ممکن است به طور غير طبيعي توسط يک تومور خاص توليد شود ، به ويژه از تخمک و اسپرم ( تومور سلول هاي جرم ) . ميزان HCG اغلب در زناني که بافت غير طبيعي در رحم آنها رشد کرده است ، بررسي مي شود، منظور ما بارداري مول و يا سرطان رحم ( کوريوکارسينوما ) به جاي بارداري طبيعي است. بسياري از آزمايشات هورمون گنادوتروپين جفتي ( HCG )  ممکن است بعد از سقط جنين ، براي اطمينان از عدم وجود بارداري مول ، انجام شود. در آقايان ، اندازه گيري ميزان هورمون گنادوتروپين جفتي ( HCG ) ممکن است براي کمک به بررسي سرطان بيضه استفاده شود.

هورمون گنادوتروپين جفتی ( HCG ) در بارداري

يک تخمک معمولا توسط يک سلول اسپرم در لوله فالوپ بارور مي شود. 9 روز بعد از لقاح ، تخم بارور شده از لوله فالوپ پايين آمده و به رحم و ديواره رحم مي رود. هنگامي که تخمک بارور شد ، جفت شروع به ساختن هورمون گنادوتروپين جفتي ( HCG ) و ترشح آن درون خون مي کند. مقداري از hCG به ادرار سر ريز مي شود. HCG را مي توان در خون ، قبل از اولين باري که قاعدگي از دست مي رود ، همزمان 6 روز بعد از بارور شدن تخمک ، اندازه گيري کرد.

هورمون گنادوتروپين جفتي ( HCG ) به حفظ بارداري کمک مي کند و بر نمو جنين شما موثر است. ميزان HCG  به طور  پيوسته در 14 تا 16 هفته بعد از آخرين دوره قاعدگي ( LMP ) افزايش مي يابد. هورمون گنادوتروپين جفتي ( HCG ) در حدود هفته 14 به بيشترين ميزان خود مي رسد و سپس به تدريج کاهش مي يابد. ميزان افزايش hCG  اطلاعاتي در مورد بارداري شما و سلامت جنين به شما  ارائه مي دهد. مدت کمي بعد از وضع حمل، ميزان HCG در خون کاهش مي يابد.

در بارداري هاي چند قلويي ميزان ترشح هورمون گنادوتروپين جفتي ( HCG ) افزايش مي يابد ، مثل بارداري دوقلويي و سه قلويي نسبت به بارداري تک قلويي. اگر سلول تخم در جايي خارج از رحم ( لوله فالوپ )  قرار بگيرد ، ميزان ترشح هورمون گنادوتروپين جفتي ( HCG ) کاهش مي يابد ، که به آن بارداري خارج رحمي مي گويند.

آزمايش هورمون گنادوتروپين جفتی ( HCG ) در خون

آزمايش اندازه گيري هورمون گنادوتروپين جفتي ( HCG ) براي بررسي ميزان HCG استفاده مي شود ، اما بعضي از اين آزمايشات، ميزان اين هورمون را به طور دقيق در خون اندازه گيري مي کنند .اين آزمايش خون مي تواند براي بررسي باردار بودن ، بارداري غير طبيعي و يا بررسي هورمون هاي مربوط به برخي از سرطان ها استفاده شود.

اندازه گيري ميزان هورمون گنادوتروپين جفتی ( HCG ) در خون اغلب براي غربالگري نقايص هنگام تولد در آزمايشات سه گانه و چهار گانه انجام مي شود. معمولا در هفته 15 و 20 انجام مي شود ، اين آزمايشات سه يا چهار ماده را در خون افراد باردار بررسي مي کنند. آزمايشات سه گانه ،  شامل بررسي آلفا فيتو پروتئين ( AFP ) ، گونادو تروپين جفتي انساني ( HCG ) و يک نوع از استروژن ( استريول غير کونژگه و يا Ue3 ) مي باشد. آزمايشات چهار گانه نيز موارد بالا را به همراه ميزان هورمون اينهيبين A اندازه گيري مي کند. ميزان اين مواد در خون به همراه سن خانم باردار و ساير معيار ها ، به پزشک در تشخيص  نقايص هنگام تولد کمک مي کند.

در بعضي موارد ترکيبي از آزمايش هاي غربالگري در سه ماهه اول بارداري براي تشخيص سندرم داون انجام مي شود. در اين آزمون، غربالگري با استفاده از اندازه گيري هاي اولتراسوند ، ضخامت پوست در پشت گردن جنين  انجام مي شود. همچنين اندازه گيري HCG در خون و اندازه گيري پروتئيني به نام پروتئين پلاسماي بارداري (A (PAPP-A هم مفيد است. اين آزمايش به طور دقيق در سه ماهه دوم بارداري بر روي سرم مادر انجام مي شود.

آزمايش اندازه گيري هورمون گنادوتروپين جفتي (HCG ) در ادرار

آزمايش هورمون گنادوتروپين جفتی ( HCG ) در ادرار به طور روتين براي تشخيص بارداري انجام مي شود. اين آزمايش ميزان دقيق HCG را اندازه گيري نمي کند ، اما وجود يا عدم وجود HCG را نشان مي دهد. آزمايش بارداري در منزل که وجود HCG را نشان مي دهد ، به راحتي در دسترس است.

علت انجام آزمايش هورمون گنادوتروپين جفتی ( HCG ) چيست ؟

آزمايش اندازه گيري HCG به دلايل زير انجام مي شود :

• بررسي باردار بودن
• بررسي بارداري خارج رحمي
• تشخيص و بررسي روند درمان بارداري مول
• بررسي احتمال نقايص مادرزادي مثل سندرم داون . اين آزمايش به همراه ساير آزمايشات غربالگري انجام مي شود.
• تشخيص و بررسي روند درماني سرطان در اسپرم و تخمک ( سرطان سلول هاي جرم ) مثل سرطان بيضه و تخمدان . در بعضي موارد ، آزمايش آلفا فيتوپروتئين به همراه آزمايش هورمون گنادوتروپين جفتی ( HCG ) انجام مي شود.

چگونگي آماده سازي براي انجام آزمايش هورمون گنادوتروپين جفتی ( HCG )

اگر نمونه خون لازم باشد ، آمادگي خاصي براي انجام آزمايش احتياج نيست.

اگر نمونه مورد نياز ، ادرار باشد ، بهترين نمونه، ادرار اول صبح است، چون بيشترين ميزان HCG را دارد.

آزمايش هورمون گنادوتروپين جفتی ( HCG ) چگونه انجام مي شود ؟

گونادو تروپين جفتي انساني ( HCG ) ممکن است در خون و يا ادرار اندازه گيري شود.

جمع آوري نمونه خون

• بستن يک نوار کشسان (گارو) بالاي بازو که جريان خون را متوقف مي کند . اين کار رگ زير نوار را بزرگ تر مي کند، در نتيجه سوزن در رگ راحت تر فرو مي رود.
• تميز کردن محل فرو رفتن سوزن
• فرو بردن سوزن در داخل رگ. ممکن است بيش از يک بار سوزن زدن لازم باشد.
• وصل کردن لوله به سوزن تا از خون پر شود.
• باز کردن نوار از بازو، وقتي که خون کافي جمع آوري شده باشد.
• قرار دادن باند يا پنبه در محل سوزن بعد از در آوردن سوزن
• فشار دادن جاي سوزن و بانداژ کردن محل

جمع آوري نمونه ادرار

• اگر ممکن باشد بهتر است نمونه ادرار اول صبح جمع آوري شود ( اين ادرار بيشترين ميزان HCG را دارد ). نمونه ادرار حداقل 4  ساعت بعد از آخرين ادرار جمع آوري شده نيز  مقادير بالايي از هورمون را دارد.
• از تماس لبه ظرف به آلت تناسلي خودداري کنيد و نمونه با دستمال توالت ، خون ، مدفوع و يا هر ماده خارجي ديگري نبايد آلوده شود.
• آخر ادرار خود را دور بريزيد.
• با دقت نمونه را به ظرف منتقل کرده و به آزمايشگاه ببريد. اگر نمونه را در منزل جمع آوري کرده ايد و نمي توانيد سريع نمونه را به آزمايشگاه ببريد ، نمونه را در يخچال نگه داري کنيد.

بيمار در حين آزمايش چه احساسي دارد؟

آزمايش خون

نمونه خون از رگ بازو گرفته مي شود. يک نواري که حالت کشساني دارد، به بالاي بازو بسته مي شود ? که ممکن است احساس کنيد کمي سفت است. شما ممکن است احساس دردي ناشي از فرو بردن سوزن نداشته باشيد و يا ممکن است احساس سوزش داشته باشيد.

شما ممکن است تا زمان آماده شدن نتيجه آزمايش براي بررسي سلامت جنين کمي احساس نگراني کنيد.

آزمايش ادرار

جمع آوري نمونه ادرار کار دشواري نيست.

خطرات آزمايش هورمون گنادوتروپين جفتی ( HCG )

خطرات گرفتن نمونه خون

• احتمال کمي دارد که مشکلي موقع نمونه گيري براي شما پيش بيايد.
• ممکن است کمي کبودي در محل خون گيري بوجود بيايد. اگر بعد از خون گيري چند دقيقه محل را فشار دهيد، احتمال کمي وجود دارد  که محل نمونه گيري کبود شود.
• در موارد نادري ممکن است بعد از گرفتن نمونه خون، رگ متورم شود. که به اين حالت فلبيت مي گويند. انجام کمپرس گرم چند بار در روز  مي تواند به بهبودي اين وضعيت کمک کند.
• خون گيري مي تواند براي افرادي که بيماري انعقادي دارند مشکل ايجاد کند. آسپيرين وارفارين و ساير داروهاي رقيق کننده خون مي توانند باعث افزايش خونريزي شوند. اگر شما مشکل انعقاد خون و يا خونريزي داريد و يا اگر داروي رقيق کننده خون مصرف مي کنيد، بايد قبل از خون دادن به پزشک اطلاع دهيد.

خطرات گرفتن نمونه ادرار

• جمع آوري نمونه ادرار مشکل خاصي ايجاد نمي کند.

نتيجه آزمايش هورمون گنادوتروپين جفتی ( HCG )

آزمايش گونادوتروپين جفتي انساني ( HCG )  ميزان هورمون گنادوتروپين جفتی ( HCG ) را در خون و ادرار براي تشخيص بارداري اندازه گيري مي کند. اندازه گيري ميزان HCG ممکن است براي بررسي سرطان در تخمدان و يا بيضه به کار  برود.

ميزان طبيعي هورمون گنادوتروپين جفتی ( HCG )

ميزان طبيعي هورمون گنادوتروپين جفتی ( HCG ) در جدول زير ذکر شده است که مقادير مرجع ناميده مي شود و فقط براي راهنمايي است. اين مقادير از يک آزمايشگاه با آزمايشگاه ديگر متفاوت است و آزمايشگاهي که شما مراجعه مي کنيد ممکن است ميزان مقادير نرمال آن با مقادير اين جدول متفاوت باشد. جواب آزمايش بايد ميزان نرمالي را که  آن آزمايشگاه استفاده مي کند، داشته باشد. همچنين پزشک نتايج را بر اساس سلامتي و يا عوامل ديگر ارزيابي مي کند. اين به اين معنا است که اگر جواب آزمايش خارج از ميزان نرمال بود، ممکن است براي شما يا براي آن آزمايشگاه اين ميزان نرمال باشد.

سطح هورمون گنادوتروپين جفتی ( HCG ) در خون

مردان و زنان غير باردار، کمتر از 5 واحد بين المللي بر ليتر

زنان باردار، 1 هفته از بارداري ( در حدود 3 هفته پس از آخرين قاعدگي): 5–50 IU/L

زنان باردار، 2 هفته از بارداري ( حدود 4 هفته پس از قاعدگی): 50–500 IU/L

زن باردار، 3 هفته از بارداري ( در حدود 5 هفته پس از قاعدگی): 100–10,000 IU/L

زن باردار، 4 هفته از بارداري ( حدود 6 هفته پس از قاعدگی): 1080–30,000 IU/L

زن باردار، 6 تا 8 هفته از بارداري ( حدود 8 تا 10 هفته پس از قاعدگی): 3500–115,000 IU/L

زن باردار ، 12 هفته از بارداري ( حدود 14 هفته پس از قاعدگی): 12,000–270,000 IU/L

زن باردار، 13 تا 16 هفته از بارداري ( حدود 15 تا 18 هفته پس از قاعدگی): تا  200,000 IU/L

افزايش ميزان هورمون گنادوتروپين جفتی ( HCG )

اگر شما باردار هستيد ، ميزان بسيار بالاي هورمون گنادوتروپين جفتی ( HCG ) مي تواند نشان دهنده بارداري چند قلويي ( دو قلو و يا سه قلو ) ، بارداري مول ، سندرم داون  باشد.

در آقايان و خانم هاي غير باردار ، افزايش ميزان هورمون گنادوتروپين جفتی ( HCG ) مي تواند نشان دهنده وجود يک تومور ( سرطاني و يا غير سرطاني ) که در بيضه و يا تخمدان وجود دارد ، باشد. همچنين ممکن است نشان دهنده بعضي از انواع سرطان ها مثل سرطان معده ، روده بزرگ ، پانکراس ، کبد و ريه باشد.

کاهش ميزان هورمون گنادوتروپين جفتی ( HCG )

اگر شما باردار هستيد ، کاهش ميزان HCG به معني بارداري خارج رحمي ، از بين رفتن جنين و يا حالتي که شما در مراحل اوليه بارداري باشيد، همانطوري که توسط LMP تخمين زده شده است.

اگر شما باردار باشيد و ميزان HCG به طور غير طبيعي کاهش يابد ، مي تواند به معني سقط جنين باشد.

چه عواملي بر روي نتيجه آزمايش تاثير مي گذارد ؟

موارد زير ممکن است بر روي نتيجه آزمايش تاثير بگذارد :

• انجام آزمايش ادرار براي بررسي HCG در بارداري سريعا انجام مي شود. ( هفته اول بعد از بارور شدن تخمک ). حتي روي نمونه ادراري که در وسط روز گرفته شده باشد قابل انجام است. ولي ممکن است اين آزمايش در مراحل اوليه بارداري قابل تشخيص نباشد.
• سقط جنين . نتيجه  HCG ممکن است تا 4 هفته بعد از سقط جنين بالا بماند.
• تزريق HCG براي درمان ناباروري . ممکن است باعث شود  نتيجه اين آزمايش تا چند روز بعد از تزريق بالا بماند.
• وجود خون در ادرار و يا وجود صابون در ظرف ادرار ، مي تواند نتيجه آزمايش را تغيير دهد.
• مصرف ديورتيک و پرومتازين . مصرف اين داروها باعث مي شود ميزان hCG در ادرار به طور کاذب کاهش يابد.
• مصرف هپارين . دارويي که از انعقاد خون جلوگيري مي کند.
• مصرف بعضي از داروها. شامل هيبنوتيزم ( مثل آمبين ) ، آنتي سايکوتيک و داروهاي ضد تهوع ( مثل پروکلروپرازين و پرومتازين ). حتما به پزشک بگوييد که چه دارو هايي مصرف مي کنيد.

بررسي ها و تفکرات

• آزمايش اندازه گيري هورمون گنادوتروپين جفتی ( HCG ) در ادرار در منزل به راحتي در دسترس است.
• آزمايش اندازه گيري هورمون گنادوتروپين جفتی ( HCG ) در خون دقيق تر از آزمايش HCG در ادرار است. اگر مشکوک به بارداري هستيد و آزمايش ادرار منفي بوده ، آزمايش خون مي تواند انجام شود و يا آزمايش ادرار در روزهاي بعد تکرار شود.
• ميزان هورمون گنادوتروپين جفتی ( HCG ) ممکن است تا 4 هفته بعد از سقط جنين و يا سقط درماني بالا بماند.
• مقدار بالاي HCG نمي تواند احتمال وجود تومور رحمي ، تومور تخمداني و يا تورمورهاي بيضه را رد کند. اين معيار آزمايشگاهي تنها بخشي از ارزيابي هاي کلي است که وقتي به وجود تومور مشکوک مي شويم،  براي بررسي هاي تکميلي انجام مي شود.
• آزمايش اندازه گيري هورمون گنادوتروپين جفتی ( HCG ) در خون، اغلب به همراه آزمايشات سه گانه و چهار گانه بر روي سرم مادر انجام مي شود.

ترجمه شده از وبسایت: www.webmd.com