آزمایش الکتروفورز هموگلوبین

آزمایش الکتروفورز هموگلوبین نوعي آزمايش خون است که در آن انواع مختلف هموگلوبين بررسي مي شود. هموگلوبين ماده اي است در گلبول هاي قرمز، که وظيفه ي حمل اکسيژن را بر عهده دارد.

انواع هموگلوبين طبيعي عبارتند از:

هموگلوبين A: اين نوع هموگلوبين، بيشترين هموگلوبيني است که به طور طبيعي در بالغين يافت مي شود. در بعضي از بيماري ها، مثل تالاسمي ممکن است ميزان هموگلوبين A کاهش يابد و ميزان هموگلوبين F زياد شود.
هموگلوبين F ( هموگلوبين جنيني ): اين نوع هموگلوبين در جنين و نوزادان تازه متولد شده يافت مي شود. کمي بعد از تولد، هموگلوبين F‌ با هموگلوبين A ( هموگلوبين بالغين ) جايگزين مي شود. مقدار خيلي کمي از هموگلوبين F بعد از تولد ساخته مي شود. در بعضي از بيماري ها مثل کم خوني سلول هاي داسي شکل، کم خوني آپلاستيک و لوسمي، ميزان هموگلوبين F افزايش مي يابد.
هموگلوبين A2: نوعي هموگلوبين طبيعي است که به مقدار کم در بالغين يافت مي شود.

بيش از 350 نوع هموگلوبين غير طبيعي وجود دارد. شايع ترين انواع آن ها عبارتند از:

هموگلوبين S: اين نوع هموگلوبين در کم خوني سلول هاي داسي شکل يافت مي شود.
هموگلوبين C: اين نوع هموگلوبين اکسيژن را به خوبي حمل نمي کند.
هموگلوبين E: اين نوع هموگلوبين در جنوب شرقي آسيا شيوع دارد.
هموگلوبين D: اين نوع هموگلوبين در بعضي از بيماران مبتلا به کم خوني داسي شکل يافت مي شود.

هموگلوبين C و هموگلوبين S هموگلوبين هاي غير طبيعي هستند که عموما در آزمايش الکتروفورز هموگلوبين يافت مي شوند.

در آزمايش الکتروفورز با استفاده از جريان الکتريسيته هموگلوبين هاي طبيعي و غير طبيعي در خون از هم جدا مي شوند. هموگلوبين هاي مختلف، بار الکتريکي مختلفي دارند و هر کدام با سرعت هاي مختلفي حرکت مي کنند. هر مقدار از هموگلوبين در مسير جريان الکتريکي اندازه گيري مي شود.

وجود هموگلوبين غير طبيعي و غير طبيعي بودن ميزان هموگلوبين طبيعي در بدن مي تواند نشان دهنده وجود بيماري باشد. ممکن است وجود هموگلوبين غير طبيعي در بدن بدون علايم باليني خاصي باشد و يا به علت يک بيماري خفيف و يا به علت يک بيماري تهديد کننده ي زندگي باشد. به عنوان مثال، وجود هموگلوبين S در بيماري کم خوني داسي شکل. اين هموگلوبين غير طبيعي در خون باعث ايجاد يک بيماري جدي مي شود.

علت انجام آزمایش الکتروفورز هموگلوبین چيست؟

آزمايش بررسي الکتروفورز هموگلوبين به دلايل زير انجام مي شود:

بررسي انواع هموگلوبين در خون. براي تشخيص انواع کم خوني ها نيز به کار مي رود مثل تالاسمي.
بررسي روند درماني بيماراني که هموگلوبين غير طبيعي دارند.
راهنمايي پدر و مادر ها براي بررسي احتمال ابتلاي فرزندشان به انواع خاصي از کم خوني ها که ممکن است اين بيماري را از يکي از والدين به ارث ببرد.

آمادگي هاي لازم براي انجام اين آزمايش چيست؟

اگر براي درمان کمبود آهن داروي آهن مصرف مي کنيد به پزشکتان اطلاع دهيد.

آزمایش الکتروفورز هموگلوبین چگونه انجام مي شود؟

بستن يک نوار کشسان (گارو) بالاي بازو که جريان خون را متوقف مي کند . اين کار رگ زير نوار را بزرگ تر مي کند، در نتيجه سوزن در رگ راحت تر فرو مي رود.
تميز کردن محل فرو رفتن سوزن
فرو بردن سوزن در داخل رگ. ممکن است بيش از يک بار سوزن زدن لازم باشد.
وصل کردن لوله به سوزن تا از خون پر شود.
باز کردن نوار از بازو، وقتي که خون کافي جمع آوري شده باشد.
قرار دادن باند يا پنبه در محل سوزن بعد از در آوردن سوزن
فشار دادن جاي سوزن و بانداژ کردن محل

بيمار در حين آزمايش چه احساسي دارد؟

نمونه خون از رگ بازو گرفته مي شود. يک نواري که حالت کشساني دارد، به بالاي بازو بسته مي شود ? که ممکن است احساس کنيد کمي سفت است. شما ممکن است احساس درد ناشي از فرو بردن سوزن نداشته باشيد و يا ممکن است احساس سوزش داشته باشيد.

خطرات آزمايش الکتروفورز هموگلوبين

ممکن است کمي کبودي در محل خون گيري بوجود بيايد. اگر بعد از خون گيري چند دقيقه محل را فشار دهيد، احتمال کمي وجود دارد که محل نمونه گيري کبود شود.
در موارد نادري ممکن است بعد از گرفتن نمونه خون، رگ متورم شود. که به اين حالت فلبيت مي گويند. انجام کمپرس گرم چند بار در روز مي تواند به بهبودي اين وضعيت کمک کند.

خون گيري مي تواند براي افرادي که بيماري انعقادي دارند مشکل ايجاد کند. آسپيرين ، وارفارين و ساير داروهاي رقيق کننده خون مي توانند باعث افزايش خونريزي شوند. اگر شما مشکل انعقاد خون و يا خونريزي داريد و يا اگر داروي رقيق کننده خون مصرف مي کنيد، بايد قبل از خون دادن به پزشک اطلاع دهيد.

نتيجه آزمایش الکتروفورز هموگلوبین

آزمايش الکتروفورز هموگلوبين، آزمايش خوني است که انواع هموگلوبين را در خون بررسي مي کند. نتيجه آزمايش براي آماده شدن چند روز زمان نياز دارد.

ميزان طبيعی

ميزان طبيعي هموگلوبين ها در جدول زير ذکر شده است که مقادير مرجع ناميده مي شود و فقط براي راهنمايي است. اين مقادير از يک آزمايشگاه با آزمايشگاه ديگر متفاوت است? و آزمايشگاهي که شما مراجعه مي کنيد ممکن است ميزان مقادير نرمال آن با مقادير اين جدول متفاوت باشد. جواب آزمايش بايد ميزان نرمالي را که آن آزمايشگاه استفاده مي کند، داشته باشد. همچنين ? پزشک نتايج را بر اساس سلامتي و يا عوامل ديگر ارزيابي مي کند. اين به اين معنا است که اگر جواب آزمايش خارج از ميزان نرمال بود، ممکن است براي شما يا براي آن آزمايشگاه اين ميزان نرمال باشد.

الکتروفورز هموگلوبين

هموگلوبين A1

96.5%–98.5% از هموگلوبين کلي يا 0.96–0.985 کسر جرمي

هموگلوبين A2

1.5%–3.5% از هموگلوبين کلي یا 0.015–0.035 کسر جرمي

هموگلوبين F

0%–1% از هموگلوبين کلي يا 0–0.01 کسر جرمي

انواع غير طبيعي هموگلوبين صفر

افزايش و کاهش ميزان هموگلوبين

افزايش ميزان هموگلوبين A2 و هموگلوبين F ممکن است به دليل بيماري تالاسمي خفيف باشد.
کاهش شديد ميزان هموگلوبين A و افزايش ميزان هموگلوبينF ممکن است به علت تالاسمي شديد باشد.
افزايش ميزان هموگلوبين F در موارد نادري ممکن است ديده شود که به دليل تداوم ارثي هموگلوبين جنيني مي باشد.
افزايش متوسط ميزان هموگلوبين S بيماري خفيف سلول هاي داسي شکل را نشان مي دهد. افزايش شديد ميزان هموگلوبين S نشان دهنده بيماري شديد سلول هاي داسي شکل است.
هموگلوبين C در مقدار کم مي تواند به اين معني باشد که صفت هموگلوبين C وجود دارد. هموگلوبين C در مقادير بالا به معني بيماري C هموگلوبين است، که باعث کم خوني و بزرگ شدن طحال مي شود.
وجود هموگلوبين S و C به معني بيماري هموگلوبين S-C است که نوع خفيف و متوسط بيماري سلول هاي داسي شکل است.
ميزان خفيف هموگلوبين E مي تواند به معني وجود صفت هموگلوبين E باشد. افزايش ميزان هموگلوبين E به معني بيماري هموگلوبين E مي باشد که باعث کوچک شدن گلبول هاي قرمز خون شده و کم خوني ايجاد مي شود.
انواع هموگلوبين غير از S, C, D, E نادر هستند. اما بيش از 350 نوع هموگلوبين غير طبيعي وجود دارد.

چه عواملي بر نتيجه آزمايش تاثير مي گذارد؟

عللي که شما ممکن است نتوانيد اين آزمايش را انجام دهيد و اينکه نتايج آزمايش ممکن است مفيد نباشد، عبارتند از:

داشتن سابقه انتقال خون در 3 ماهه گذشته
داشتن کم خوني فقر آهن. کم خوني فقر آهن مي تواند باعث شود تا ميزان هموگلوبين A2 به طور کاذب کاهش يابد.

بررسي ها و تفکرات

اگر شما قصد بچه دار شدن داريد، براي بررسي وجود هموگلوبين غير طبيعي در خون خود بايد مشاور ژنتيک انجام دهيد. اين کار به شما کمک مي کند تا متوجه شويد که فرزند شما مبتلا به نوع خاصي از کم خوني ارثي ( سلول داسي شکل و يا تالاسمي ) خواهد بود يا خير.

ترجمه شده از وبسایت: www.webmd.com