مهارت های حرکتی ظریف

مهارت های حرکتی ظریف در کودکان

اردیبهشت ۲۴, ۱۳۹۸ تورج عنبرا راهنمای والدین نظرات

مهارت های حرکتی ظریف چیست ؟

مهارتهای حرکتی ظریف ، استفاده از ماهیچه های کوچکتر دست مثلا بستن دکمه ها ، باز کردن درب ظروف  و استفاده  از مداد و قیچی را شامل میشود .

کارایی مهارت حرکتی ظریف به طور قابل توجهی بر کیفیت نتیجه کار علاوه بر سرعت آن اثر می گذارد . مهارتهای حرکتی ظریف و کارآمد به انجام چند مهارت به طور همزمان نیاز دارد تا کار کردن با اشیا یا انجام کاری به سهولت  محقق شود .


چرا مهارت های حرکتی ظریف مهم است ؟

مهارت های حرکتی ظریف برای انجام فعالیتهای خود مراقبتی روز مره ( مثل لباس پوشیدن ، باز کردن ظروف نهار ، مسواک زدن و استفاده از کارد و چنگال ) و مهارتهای آموزشی ( مهارت مداد دست گرفتن برای نقاشی کردن ، نوشتن و رنگ آمیزی علاوه بر چیدن و چسباندن ) لازم و ضروری  است  . بدون توانایی انجام کارهای روزمره ، عزت نفس کودک پایین می آید و عملکرد آموزشی اش به مخاطره  می افتد . ممکن است نتواند استقلال لازم برای مهارتهای روزمره زندگی مثل لباس پوشیدن و غذا خوردن را به درستی به دست  آورد .


بلوک های سازنده لازم برای رشد مهارتهای حرکتی ظریف چیست ؟

  • یکپارچگی دو طرفه : استفاده  دو دست با هم در حالیکه یک دست غالب است ( مثل باز کردن شیشه با یک دست در حالیکه با دست دیگر شیشه محکم  نگه داشته شود  )
  • عبور از خط وسط : توانایی عبور دادن دست ها از خطی فرضی که  از نوک بینی تا لگن کشیده می شود و بدن را به دو قسمت چپ و راست تقسیم  می کند .
  • قدرت دست و انگشتان : داشتن قدرت کافی برای استفاده  از دستها و انگشتان برای حرکات کنترل شده
  • هماهنگی چشم و دست : توانایی پردازش اطلاعات دریافتی از چشم ها  برای کنترل ، هدایت و حرکت دستها برای انجام فعالیت مثل نوشتن
  • برتری طرفی دست : استفاده سازگار و هماهنگ از یک دست برای تکامل بیشتر حرکات دست .
  • جدا شدن حرکات دست : استفاده از انگشت شست ، اشاره یا  میانی برای انجام کارها در حالیکه دو انگشت دیگر باز باشد در این صورت ثبات انگشتان دیگر بهتر می شود.
  • دستکاری کردن اشیا : توانایی انجام کار با اشیا به طور ماهرانه ( مثل توانایی نگه داشتن مدادها و قیچی ها و استفاده کنترل شده ابزاری مثل کارد و چنگال ، مسواک و شانه )
  • آگاهی بدنی : اطلاعاتی که مغز از ماهیچه ها  و مفاصل دریافت  می کند تا  از موقعیت و حرکت بدن مطلع شویم در نتیجه به درستی  می توانیم  حرکاتمان را  کنترل  کنیم .

چطور میتوانم بگویم کودکم مشکلاتی در مهارت های حرکتی ظریف دارد ؟

اگر کودکم  مشکلاتی در مهارتهای حرکتی ظریف داشته باشد ممکن است :

  • با توجه به  سنش مداد را به شکل غیر ماهرانه ایی به دست بگیرد.
  • مهارتهای رنگ آمیزی ، نوشتن و نقاشی  ضعیف و در هم ریخته ایی دارد.
  • هنگام استفاده  از قیچی مشکل دارد. ( نتیجه کار به شکل نامنظم و درهم ریخته است )
  • در انجام دقیق کار با دست مشکل دارد. ( مثل  بستن دکمه ها یا بستن بند کفش )
  • از کارهایی که به هماهنگی دقیق دست و چشم نیاز دارد متنفر است. ( مثل ساختن )
  • در انجام وظایف خود مراقبتی متناسب با سنش به طور مستقل ، مشکل دارد.
  • در کسب مهارت های جدید حرکتی ظریف مشکل دارد .
  • حین انجام وظایف حرکتی ظریف به سرعت خسته می شود .

زمانیکه کودک مشکلاتی در مهارت های حرکتی ظریف دارد چه مشکلات دیگری ممکن  است رخ دهد ؟

زمانیکه کودک مشکلات مهارت حرکتی ظریف دارد ممکن است این مشکلات را هم داشته  باشد :

  • رفتاری : ممکن است از انجام وظایف حرکتی ظریف امتناع کند.
  • در انجام مهارتهایی که به هماهنگی دست و چشم نیاز دارد موفق نیست.
  • اجتناب از انجام  کارهایش به تنهایی: ترجیح  میدهد با کمک دیگران کاری را انجام بدهد به جای به اینکه به تنهایی آنرا به اتمام برساند ( برای مثال میگوید پدر لطفا برایم نقاشی بکش  یا برایم راکت درست کن و خودش از انجام ان امتناع می کند.
  • ضعف آموزشی : در نمایش شفاهی مشکل ندارند ولی برای نشان دادن آن روی کاغذ مشکل دارند ( مثل نقاشی ، نوشتن و رنگ آمیزی )
  • عزت نفس : وقتی در انجام مهارتها با همسالانشان مقایسه شوند .
  • عملکرد آموزشی : سهولت برای انجام تکالیف
  • مهارتهای کامپیوتری : توانایی استفاده قابل رقابت از کامپیوتر برای اهداف آموزشی

برای بهبود مهارتهای حرکتی ظریف چه کاری میتوان انجام داد ؟

  • غلبه طرفی دست : تعیین دست غالب و تقویت و استفاده مداوم از ان  برای انجام دقیق کار
  • یکپارچگی دو طرفه : استفاده  از هر دو دست برای انجام کار ( برای مثال استفاده از یک دست برای انجام کار و استفاده از دست کمکی  برای  نگه داشتن وسیله )
  • جداسازی انگشتان : انجام کارهایی با استفاده از یک یا دو انگشت و نه  همه انگشتان
  • تقویت دست  و انگشتان : با استفاده  از میخ ها یا گیره ها در بازی ، قدرت انگشتان را تقویت  کنید.
  • تجربه  کردن : کودک را تشویق کنید در فعالیت شرکت کند به جای اینکه به نتیجه موفق آن تمرکز کنید ( مثل مداد جایزه دادن برای نقاشی کردن و البته چندان مهم نیست چیزی که کشیده شکل ماشین یا خانه باشد ) .

چه فعالیتهایی می تواند به بهتر شدن  مهارتهای حرکتی ظریف کمک  کند ؟

  • بند و رشته درست کردن:  با بندها و رشته هایی در اندازه های مختلف
  • استفاده از انبرک ها و گیره ها : برای برداشتن  چیزها ( گذاشتن مهرها روی قسمتهای پر و پیچ و خم )
  • بازی های حرکتی با دست : مثل برداشتن  پیچ ها  و متصل کردن آنها  به هم
  • خمیر بازی : با استفاده  از انگشتان و نه با همه دست  ، در حالیکه روی سطح صاف و مسطح نباشد
  • ساخت : برای ان باید انگشتان را فشار دهد  ( مثل بازی لگو )
  • قرار دادن وسایل ساخته  شده  در شیشه های دارای سرپوش که باید برای استفاده باز و بسته شوند.
  • کاردستی درست کردن : ساخت چیزهایی با استفاده  از جعبه های  قدیمی ، پارچه ، کاغذ یا نوار

چرا  باید به دنبال درمان باشم  اگر متوجه شدم کودکم مشکلاتی در رابطه با مهارتهای حرکتی ظریف  دارد ؟

مداخلات درمانی مهم که می تواند به کودک با مشکل مهارتی ظریف کمک  کند :

  • بهبود توانایی کودک و استمرار بر انجام وظایف حرکتی ظریف که برای زندگی روزمره علاوه بر موفقیت آموزشی حائز اهمیت است.
  • آمادگی کودک برای انجام کارها و تکالیف مدرسه مثل رنگ آمیزی ، نقاشی ، نوشتن و چیدن و چسباندن را بالا ببرید.
  • به کمک کودک شود وظایف خود مراقبتی متناسب با سنش را انجام دهد مثل بستن دکمه و زیپ
  • در صورتیکه کودک مشکلاتی در نوشتن ، نقاشی یا چیدن دارد مانع از انجام این فعالیتها نشوید .
  • زمانی که کودک در فعالیتهای آموزشی مشکل دارد نباید والدین ، معلمان و کودک ناامید شوند.
  • به حفظ و تقویت حس خوب بودن و اطمینان دادن برای انجام مهارتهایی در بازی با همسالان در مدرسه و استقلال در فعالیتهای خود مراقبتی  کمک کنید .
  • به کودک اطمینان دهید از همکلاسان در پیشرفت مهارتهایی مثل نوشتن عقب نخواهد افتاد.

در صورت عدم درمان ممکن است کودک این مشکلات را هم داشته باشد

  • ضعف آموزشی به دلیل مهارتهای ضعیف نوشتن و خستگی زیاد
  • مهارت در ساخت کلمه که روند نوشتن را کند می کند و تنفر او از انجام تکلیف را بیشتر می کند
  • فشار و استرس بیش از حد در کودکان به دلیل مشکل برای  ماندن در کلاس
  • در پاسخ دادن به سئوالات در زمان تعیین شده مشکل دارد
  • سبب عزت نفس پایین کودک می شود وقتی باهمسالانش مقایسه شود .
  • مهارتهای تایپی او بیشتر پیشرفت می کند.
  • استفاده از قطعات کار دستی برای  ساخت ( پازل و لگو )
  • انجام وظایف خود مراقبتی ( مثل بستن بند کفش  ، دکمه ها ، زیپ و استفاده  از کارد و چنگال )

چه نوع درمانی برای مشکلات  حرکتی ظریف پیشنهاد می شود ؟

اگر کودکتان مشکلی در مهارتهای حرکتی ظریف دارد توصیه میشود با کار درمان مشورت کنید .


با تشکر از: تورج عنبرا – کارشناس کاردرمانی

مقالات مرتبط
نظر بدهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. وارد کردن موارد ستاره دار الزامی است